Bronnen

Periode 

Van 1713 tot 1794 heersten de Oostenrijkse Habsburgers over wat vandaag ongeveer België is. In quasi alle steden was er toen een militaire aanwezigheid. In totaal ging het om meer dan 10.000 manschappen in het hele gebied, met een maximum van 17.000 rond 1790 (Bruno Colson, ‘Belgen in het Habsburgse leger: regimenten en militaire figuren van de Oostenrijkse Nederlanden, 1756-1815’). 

Er waren zogenaamde nationale infanterieregimenten met rekruten uit de betrokken regio die vrijwillig dienst namen in het Oostenrijks leger. In Oostenrijks België, of Belgium Austriacum, waren er vijf van dergelijke nationale, ‘Wallonische’ regimenten actief. Ze werden aangeduid met een nummer en de naam van de bevelhebber: Nr. 9 - vanaf 1775 Clerfayt; Nr. 30 – De Ligne; Nr. 38 – Kaunitz; Nr. 55 – Murray en Nr. 58 – De Vierset. Het regiment De Vierset was lange tijd gevestigd in Brugge en Oostende, waardoor we daar heel wat Vlamingen terugvinden. De namen van de regimenten wijzigden meestal samen met de bevelhebber (zie daarvoor de thesis van Van Wichelen en de website van Bommarez, onder 'Meer weten?'). 

Daarnaast was Mechelen één van de garnizoenssteden van het Oostenrijkse rijk met cavalerie, genie, een hospitaal en een invalidenhuis. Ook daar waren veel Vlamingen actief. 

Gegevens 

Met betrekking tot de nationale regimenten uit die periode zijn meerdere archieven bewaard: 

1. Het kerkelijk archief (‘Kirchenbuch’) 
   Aan de militaire eenheden was ook een priester verbonden. Een aantal van de militairen was gehuwd, waardoor de aalmoezenier van het regiment niet alleen te maken kreeg met overlijdens, maar ook met huwelijken (militairen zelf, of hun kinderen) en geboorten. Hij registreerde die in zijn ‘Kirchenbuch’. De inhoud van de aktes stemt vrijwel volledig overeen met die van de parochieregisters, maar bijkomend is steeds de graad en functie van de militair vermeld. Soms werden die gebeurtenissen, voornamelijk wanneer er lokale inwoners bij betrokken waren, ook geregistreerd in de registers van hun parochie, maar dat was zeker niet altijd het geval. Zo zijn van een heel aantal Vlamingen de aktes niet terug te vinden in de parochieregisters en dus ook niet in het rijksarchief. Personen die geboren waren aan het einde van de 18de eeuw konden bij een huwelijk aan het begin van de 19de eeuw daardoor geen uittreksel uit het doopregister voorleggen. Ze dienden dan een akte van bekendheid of notoriëteit te laten opstellen. 

2. Het militair archief (‘Musterlisten und Standestabellen’). 
   In de Musterlisten (stamboeken) zijn van elke militair zijn een heel aantal gegevens vermeld zoals voor- en familienaam, functie, leeftijd, lengte, geboorteplaats, godsdienst, namen en leeftijden van kinderen, talenkennis, het verloop van de militaire loopbaan (zie foto hieronder). 

Bewaarplaats 

In 1794 kwam er een einde aan de Oostenrijkse aanwezigheid in onze contreien. Het archief werd meegenomen naar Wenen, waar het zich momenteel in het ‘Kriegsarchiv’ bevindt. De scans van de microfilms zijn gepubliceerd op Familysearch.org. 

Raadplegen 

1. Via Familysearch.  
   Je kan de documenten vinden door te zoeken in de catalogus op plaats ‘Oostenrijk’, dan een onderwerp zoals ‘church’ of ‘military’ en ten slotte een trefwoord toe te voegen zoals ‘Mechelen’ of ‘regiment 058’.  

2. Via Geneanet. 
   De doop- en huwelijksakten van het Mechels garnizoen en het regiment 58 - De Vierset zijn ook terug te vinden via een stamboom op Geneanet: https://gw.geneanet.org/oostenrijksleger. Door huwelijksakten en doopregisters te combineren is het mogelijk om de gezinssamenstelling te reconstrueren. 
   In de bronvermelding staat steeds de link naar de desbetreffende pagina zodat de aktes vlot kunnen bekeken worden voor verdere info zoals locatie, functie in het leger, getuigen en doopheffers, geboortedatum, … Wanneer er ook een registratie in een parochieregister gevonden is, wordt de link en meestal ook een foto van de akte toegevoegd.  

3. Rond 1990 heeft Jan Priem de microfilms van het Kirchenbuch van het Regiment De Vierset uit het Weens archief getranscribeerd. Zijn boek (Priem, Jan. Doop-, huwelijks- en overlijdensakten uit het keizerlijk en koninklijk Oostenrijkse grenadiersregiment nr. 58 - genaamd DE VIERSET, VVF Oostende, 1991) is ter inzage beschikbaar bij FV-Oostende en FV-Mandel-Leie. In de leeszaal van FV-Oostende kan je de ingescande versie raadplegen alsook een gedigitaliseerde index van familienamen.