Boom

Stap 5: Van stamboom tot familiegeschiedenis

Met de gevonden en bewaarde gegevens kan je een heuse familiegeschiedenis schrijven. Vragen over het verleden vormen het vertrekpunt. Verder bepaal je zelf de vorm die het aanneemt.

1. Ga uit van een historische vraagstelling

Bij het samen puzzelen van je familiegeschiedenis rijzen er ongetwijfeld allerhande vragen. Je wilt meer weten over een ongewoon beroep, een onverwachte gebeurtenis of onopgehelderde feiten. En je vraagt je vast af hoe je voorouders in het leven stonden. Hoe was het om op te groeien in dat kleine dorp? Hoe leerden je overgrootouders elkaar kennen? Hoe zijn je familieleden oorlogen doorgekomen? Waarom hebben je voorouders hun thuisland verlaten? Was het normaal dat zoveel kinderen in je familie vroegtijdig overleden?

Vragen zoals deze prikkelen. En elk gevonden antwoord roept nieuwe vragen op. Zo bouw je stap voor stap een échte familiegeschiedenis uit.

Laat je nieuwsgierigheid de vrije loop en vermijd hokjesdenken. Ga uit van een brede notie van geschiedenis en erfgoed. Plaatsen kunnen bijvoorbeeld net zo interessant zijn als de mensen die er woonden; verhalen, herinneringen en tradities even fascinerend als officiële feiten; het dagdagelijkse leven even meeslepend als “grote” gebeurtenissen, verschuivingen en processen.

Ga uit van verschillende Bronnen: bronnen over verschillende aspecten van het verleden, beeldend, schriftelijk en mondeling, materieel en immaterieel.

2. Bepaal de vorm

Wil je je familiegeschiedenis concreet uitwerken? Dan zijn de mogelijkheden legio. Je kiest zelf welke vorm ze aanneemt:

  • Een fotoalbum met commentaar.
  • Een familiekroniek of een boek met je memoires.
  • Een familienieuwsbrief.
  • Een website.
  • Een documentaire of een podcast.
  • Enzovoort.
Habiba

Als twintiger vond Habiba (1981) een oude Larousse uit 1909. Die vermeldde een vrijheidsstrijder uit de Maghreb met haar familienaam. Hij zou rond 1847 voor een korte periode de rebellentroepen geleid hebben tegen de Fransen. "Het leidde me naar gesprekken met de ouderen van de familie, bezoeken aan vergeten begraafplaatsen, en uren opzoekwerk op het internet en in de archieven in Tétouan." Zij werkt nu aan een filmportret van haar overleden vader, die in de jaren 1970 naar Europa emigreerde. "Het wordt misschien een audiovisuele brief voor mijn dochtertje, die hem nooit heeft gekend."

Habiba Boumaâza
Thijs

Thijs z'n opa Daniël schreef in de jaren 1980 een familiekroniek, met de levensverhalen van de West-Vlaamse familietak, vermengd met zijn eigen herinneringen. Door de rijke details komt de geschiedenis tot leven. De vlucht van zijn grootouders naar Engeland tijdens de Eerste Wereldoorlog bijvoorbeeld, en zijn eigen jeugd in het Oostende en Eernegem van de jaren 1930. Hij gaf de kroniek zelf uit in enkele exemplaren. Thijs werkt nu aan een nieuwe editie. "Ik heb de tekst overgenomen en geannoteerd. Ik illustreer het geheel met scans van familiefoto’s en van documenten, zoals de bewaarde postkaartwisseling van '14-18." 

Thijs Dekeukeleire
Nadia

Nadia (1984) schreef haar boek Dochter van de dekolonisatie naar aanleiding van de 60ste herdenking van de onafhankelijkheid van Congo. Het verweeft haar persoonlijke familieverhaal met de relaties tussen België en Congo. Zo reconstrueert ze het leven van haar grootvader Arthur Clerebaut, die in 1928 in de kolonie met een Congolese vrouw een zoon op de wereld bracht. "Op latere leeftijd ontdekte ik zelf hoe de sporen van Congo voortleven in België. Ik neem mijn gemengde Belgisch-Congolese stamboom als de basis voor een pleidooi voor het dekoloniseren van mens en samenleving."

Nadia Nsayi

The sky is the limit. Wist je dat onderzoek naar familiegeschiedenis ook voor vele musea en erfgoedinstellingen essentieel is? Het ondersteunt hun tentoonstellingen, publicaties en activiteiten.

Bokrijk

In 2017 begon Bokrijk in het Openluchtmuseum een grote restauratiecampagne. Van elk gebouw wordt de gemeente van herkomst betrokken. "Ook herinneringen vormen de geschiedenis van dit erfgoed. Elk gebouw draagt een veelheid aan verhalen met zich mee," aldus voorzitter Igor Philtjens. Essentieel is het verhaal van de families die er ooit woonden. Dit wordt opgenomen in de reeks 'cahiers' van het museum en voedt de publiekswerking. Bovendien maken die families deel uit van de 'communities' van mensen rond elk gebouw. "Zo ontvingen wij in 2019 de familie van de laatste molenaar van de Olieslagmolen uit Ellikom, Nicolaas 'Nikkel' Cillen, tijdens hun jaarlijkse familiebijeenkomst."

Openluchtmuseum Bokrijk

Je hoeft er niet meteen je levenswerk van te maken, al kan dat natuurlijk. Begin klein. Misschien wil je wel een kortverhaal uitwerken over een gezin of een familielid? Laat je daarvoor inspireren door onze Verhalen. Die schreven mensen zoals jij en ik.

Verhalen en artikels over familiegeschiedenis lees je bovendien in Vlaamse Stam, het tijdschrift van Familiekunde Vlaanderen. Ook andere bladen - van regionale afdelingen van Familiekunde, van heemkringen en van historische verenigingen - staan klaar om onderzoeksresultaten te publiceren.

Valerie

Valerie (1980) is redactielid van Vlaamse Stam. "In Vlaanderen zijn wij het bekendste en meest gelezen tijdschrift voor familiegeschiedenis. Onze nummers verschijnen driemaandelijks, met boeiende artikels, interviews en nieuwsberichten. Er is ook een vaste DNA- en fotorubriek. We werken dikwijls met themanummers, bijvoorbeeld rond oorlog, huizenonderzoek, identiteit en vrouwengeschiedenis. Wil je te weten komen hoe anderen hun familiegeschiedenis schrijven? Wil je zelf een artikel insturen? Dan ben je bij onze redactie aan het juiste adres."

Valerie Vermassen

Klaar met stap 5?

Alles gelukt? Goed zo! Je bent klaar om de geschiedenis van je familie te schrijven.

Iets gemist? Ga terug naar het stappenoverzicht.