Verhalen
Suzanne Windelina Verhulst (1884-1936): een leven van strijd en liefde
Suzanne Verhulst wordt geboren in een tijd waarin vrouwen verwacht worden te trouwen en voor een gezin te zorgen. Maar zij kiest een ander pad. Gedreven en ambitieus zet ze zich in voor onderwijs en vrouwenrechten. Haar laatste jaren deelt ze met haar vriendin Nieke aan de Belgische kust. Een liefde die nauwelijks benoemd mag worden, maar voortleeft in familieverhalen en postkaartjes.
Op 18 mei 1884, in een huis aan de Oude Baan 53 in Berchem, wordt Suzanne Windelina Verhulst geboren. Vader Josephus Gabriel Maria Verhulst en moeder Paulina Windelina krijgen samen uiteindelijk tien kinderen. Suzanne is de oudste.
Als hun moeder Paulina jong overlijdt, vallen de zorg en opvoeding van de jongste kinderen deels op de schouders van de oudere kinderen.
Honger naar kennis
Suzanne is een gedreven studente. Op haar twintigste behaalt ze haar diploma lerares lager onderwijs in Brugge. Een maand later voltooit ze een opleiding tot turnlerares in Brussel. En twee jaar later verwerft ze haar diploma als regentes met specialisatie letterkunde in Luik.
In 1907 reist Suzanne naar Engeland om ‘de Engelse taal te leren’. Komt ze daar in aanraking met de opkomende suffragettebeweging (suffragettes streden voor vrouwenstemrecht)? Dat weten we niet zeker. Maar vast staat dat ze haar verdere leven zal strijden voor vrouwenrechten.
Vrouwenrechten en onderwijshervorming
Suzanne gelooft dat onderwijs de sleutel is tot emancipatie. Ze geeft lezingen, schrijft pamfletten en spoort vrouwen aan om hun stem te laten horen.
In 1918 publiceert ze het pamflet: ‘Onderwijs voor Meisjes: Lagere hoofdscholen – Middelbare scholen – Beroepsscholen’. Daarin pleit ze voor meer onderwijskansen voor meisjes.
Op 8 maart van datzelfde jaar roept ze tijdens een voordracht in Vlaanderen haar publiek op tot actie:
“Vrouwen van Vlaanderen, de tijden zijn rijp voor uw ontvoogding”
Repressie na de Eerste Wereldoorlog
Haar Vlaamsgezindheid komt haar duur te staan: Suzanne verliest haar recht om les te geven. Pas in 1924 krijgt ze een nieuwe kans om voor de klas te staan. Ze mag dan enkel nog bij de 'abnormalen' les geven (verwijst in die tijd naar kinderen met een beperking).
In zijn boek "Stap voor stap langs kronkelwegen" (Antwerpen, DNB 1976) maakt Ger Schmook melding van haar (p.156-157) als behorend tot een groep vrouwen die geëmancipeerd waren en hij noemt haar een naar het aktivisme overhellende feministe.
Een liefde die niet benoemd mocht worden
Suzanne huwt nooit. Ze reist veel, zoals blijkt uit de vele postkaartjes die ze verstuurd heeft van verschillende plekken in Europa. Meestal ondertekend als Suske.
In haar latere jaren trekt ze zich terug aan de Belgische kust, waar ze samenwoont met haar vriendin Nieke. Ze zal uiteindelijk sterven ten gevolge van een slepende kanker in het Bijlokeziekenhuis in Gent.
“Op 15 augustus 1922 sturen Suske en Nieke samen een kaart naar mijn grootmoeder, dus dan kunnen ze al samenwonend zijn.”
Binnen de familie wordt gefluisterd dat Suzanne en Nieke meer zijn dan huisgenoten: een liefdevol partnerschap in een tijd waarin openlijke relaties tussen vrouwen nauwelijks bespreekbaar zijn.
Auteur: Greet Schamp