Persoonlijk militair dossier

Periode

1830 tot vandaag. Persoonlijke militaire dossiers zijn beschikbaar voor officieren geboren vanaf ca. 1785 en voor onderofficieren en soldaten geboren vanaf 1845.

Bewaarplaats

Koninklijk Museum van het Leger en de Krijgsgeschiedenis (KMLK, War Heritage Institute, Brussel):

  • Documentatiecentrum > officieren geboren tussen ca. 1785 en 1900 (ca. 30.000 dossiers) en onderofficieren en soldaten geboren tussen 1845 en 1888 (ca. 200.000 dossiers)

Ministerie van Defensie (Evere):

  • Centrum voor Historische Documentatie van de Krijgsmacht (CHD) > officieren geboren na 1900
  • Dienst Notariaat van de Algemene Directie Human Resources (DG HR) > onderofficieren en soldaten geboren na 1888

Hoe te raadplegen

De dossiers van onderofficieren en soldaten zijn vrij raadpleegbaar. Voor de dossiers van officieren die minder dan 120 jaar geleden werden geboren moet je de toelating krijgen van het Centrum voor Historische Documentatie van de Krijgsmacht. De papieren dossiers kunnen enkel ter plaatse en op aanvraag geconsulteerd worden. Voor de aanvraag heb je volgende gegevens van jouw voorouder nodig: naam, voornaam, geboortedatum en indien mogelijk geboorteplaats en militaire graad.

Het Koninklijk Legermuseum biedt voor de meer dan 230.000 dossiers die het bewaart een dossierdatabank aan. Hierin kan je zoeken op naam, voornaam, geboortedatum, -plaats en legereenheid. Je kan er controleren of het museum een dossier van jouw voorouder heeft en het dossiernummer terugvinden.

Gegevens

Als je voorouders hebt die in het Belgisch leger dienden, vind je in hun persoonlijke militaire dossiers mogelijk een schat aan informatie. De dossiers zijn niet eenvormig. Sommige zijn helaas leeg of tellen slechts enkele documenten, andere zijn dan weer zeer lijvig. De documenten hebben verschillende formaten en kunnen handgeschreven zijn of ingevuld op voorgedrukte formulieren.

Een militair dossier kan een waaier aan inlichtingen over de militaire loopbaan bevatten. Dit zijn bijv. stamgegevens zoals datum van in- en uitdiensttreding, legereenheden, opleidingen, mutaties, bevorderingen, onderscheidingen en decoraties. Daarnaast kunnen zaken zoals verwondingen, ziektes, hospitalisaties, sancties of signalementsnota’s na desertie hier deel van uitmaken. Vaak voorkomend zijn steekkaarten van krijgsgevangenschap. Ook andere types documenten zoals briefwisseling, geboorteattesten, huwelijksdossiers, familiale inlichtingen of bewijzen van goed gedrag en zeden kan je in de dossiers aantreffen. Met wat geluk bots je zelfs op kunstwerken gemaakt door een voorouder in dienst of op verwijzingen hiernaar.

Let op

  • Neem vooraf zeker contact op met de bewaarinstelling in kwestie. Geef de relevante gegevens die je verzamelde over jouw voorouder-militair door om te controleren of het dossier effectief werd bewaard. Sommige dossiers zijn immers verloren gegaan. Heb bovendien geduld als je niet meteen een antwoord ontvangt, want de archiefdiensten zijn soms overbevraagd. Koninklijk Legermuseum: contacteer het documentatiecentrum via cdoc.klm-mra@warheritage.be. Ministerie van Defensie: contacteer het Centrum voor Historische Documentatie via info.ca@mil.be en de Dienst Notariaat via arch@mil.be.
  • Wanneer je zoekt in de dossierdatabank van het Legermuseum moet je namen steeds aan elkaar schrijven (dus bijvoorbeeld ‘Vanderbeke’ in plaats ‘Van der Beke’). Baseer je ook niet enkel op de eerste voornaam om te zoeken, want jouw voorouder kan z’n tweede of derde voornaam gebruikt hebben. De geboortedatum is daarom een betrouwbaardere aanwijzing om je op te baseren.

Tips

  • Gebruik zeker de dossierdatabank van het Legermuseum om dossiers van voorouders op het spoor te komen. Zelfs zonder het dossier in kwestie fysiek te gaan raadplegen, kan je via deze gegevensbank achterhalen tot welke eenheid een (onder)officier of soldaat behoorde en of die krijgsgevangen werd genomen.
  • Op basis van de gevonden gegevens in het persoonlijk militair dossier van jouw voorouder kan je eventueel verder onderzoek verrichten. Zo kan je op zoek gaan naar archieven van bepaalde legerdivisies, specifieke militaire operaties, krijgsgevangenkampen, enz. Deze militaire archieven bevinden zich in het Legermuseum in het Jubelpark te Brussel of in het Centrum voor Historische Documentatie van de Krijgsmacht te Evere.
  • Raadpleeg eventueel de online Namenlijst van het In Flanders Fields Museum. Dit internationale dodenregister bevat de ca. 600.000 dodelijke militaire en burgerslachtoffers van de Eerste Wereldoorlog in België. Deze databank kan helpen om gegevens over een gesneuvelde voorouder-militair op te sporen om daarna diens persoonlijk militair dossier op te vragen. Omgekeerd kan je jouw tijdens de Groote Oorlog gesneuvelde voorouder laten toevoegen aan de namenlijst als die nog zou ontbreken. Ook extra informatie die je hebt over je voorouder is welkom.
  • Het War Dead Register van het War Heritage Institute  is een online databank met gegevens van gesneuvelde Belgische militairen. Deze baseert zich onder meer op de persoonlijke militaire dossiers. De databank bevat bijna 60.000 Belgische militairen, gesneuveld tijdens de Eerste en Tweede Wereldoorlog, met inbegrip van de Afrikaanse campagnes, alsook na 1960. De gegevens kunnen overlappen met de WOI-namenlijst van het In Flanders Fields Museum, maar kunnen ook extra info prijsgeven. Ook hier kan je biografische informatie over gesneuvelde voorouders-militairen achterhalen én laten toevoegen aan de databank.
  • Meer weten?

    • Op de website van Defensie lees je een korte toelichting bij het ontstaan en de bewaring van persoonlijke dossiers van Belgische militairen.
    • Voor historische informatie over het Belgisch leger in de 19de en 20ste eeuw, zie: Geschiedenis van het Belgisch leger van 1830 tot heden. Brussel: Centrum voor Historische Documentatie van de Krijgsmacht, 1988.
    • In een themanummer uit 2016 van het Belgisch Tijdschrift voor Nieuwste Geschiedenis lees je meer over recenter onderzoek naar Belgische militaire geschiedenis.

Auteur: Davy Verbeke (Universiteit Gent, Instituut voor Publieksgeschiedenis)

Welk verhaal heeft jouw familie te vertellen?

Ga op zoek naar jouw familiegeschiedenis aan de hand van ons stappenplan
en ontdek de spannende verhalen van jouw voorouders.

Download hier onze toolkit!