Files

Stap 4: Gegevens bewaren en presenteren

Het komt erop aan om goed te bewaren wat je te weten komt bij je familie, online en in het archief. Wees daarbij zo zorgvuldig mogelijk en doe aan bronvermelding. Je kan daarbij steunen op software zoals Tropy en op een stamboomprogramma.

1. Hou alle gegevens zorgvuldig bij

Gegevens die je tijdens je onderzoek ontdekt, hou je het best nauwkeurig en systematisch bij. In data en de spelling van namen sluipen gemakkelijk foutjes, en ook elders is vergissen menselijk. Ga dus zorgvuldig te werk. Zorg dat je het overzicht behoudt. Voor je het weet, stapelen de gegevens zich op.

Naast de eigenlijke vondsten, noteer je ook wie je gesproken hebt en waar je gezocht hebt, en wat je waar precies hebt gevonden. Een correcte bronvermelding is essentieel in wetenschappelijk onderzoek. Het maakt het mogelijk om je vondsten te controleren: voor jezelf en ook voor anderen die op jouw onderzoek voortbouwen. Dan is het gemakkelijk om naar de bron in kwestie terug te keren.

Met bronvermelding respecteer je ook de intellectuele eigendom en het auteursrecht.

Zelfs wanneer je zoektocht bij een familielid, op een website of in een archief niets opleverde, loont het de moeite om dat te noteren. Dit bespaart je niet alleen dubbel werk, maar verhoogt ook de betrouwbaarheid van je opzoekingen.

De gegevens van je voorouders kan je op verschillende manieren bijhouden: op je eigen computer, online, op papier. Ben je een beginner, dan is onze toolkit een goed startpunt.

Tips voor het bijhouden van gegevens:

  • Probeer in de mate van het mogelijke altijd naar de originele bron terug te keren.
  • Neem en bewaar foto’s, scans/kopieën en screenshots van originele bronnen.
  • Verifieer je vondsten door ze tegen ander bronnenmateriaal op te houden.
  • Erken de personen (familieleden, andere onderzoekers, enz.) aan wie je gegevens te danken hebt.
  • Refereer naar bronnen en literatuur op een consequente manier. Wij gebruiken hier de zogenaamde ‘Chicago-stijl’, maar er bestaan ook vele andere.
  • Geef twijfels, hypothesen en contradictorische gegevens eerlijk aan.
Maite

Maïté (1995) bestudeerde voor haar thesis manieren om familiale netwerken uit te tekenen. Ze raadt aan om een stamboom te zien als een middel om je genealogie zo transparant mogelijk voor te stellen. "Wanneer je jouw familiegeschiedenis onderzoekt, kunnen er onduidelijkheden of twijfels opduiken: naamvariaties, data die verschillen, onduidelijke verwantschappen, enz. Moffel die niet weg, maar geef ze weer. Verwijs naar de bronnen waaruit je de info haalde. Zo toont een stamboomvisualisatie wat er verder onderzoek vergt, zowel voor jezelf als voor je publiek."

Maïté Van Vyve

2. Beheer foto’s van archiefbronnen met Tropy

Tropy is software om beelden van jouw onderzoeksmateriaal bij te houden. Het is volledig gratis: je kan het vrij downloaden en gebruiken. Het is een ‘beeldmanagementtool’. Dat betekent:

  • Je kan beelden logisch organiseren & beheren.
  • Je kan beelden ontsluiten door er transcripties, notities en trefwoorden aan toe te voegen.
  • Je kan beelden doorzoeken en zo informatie snel terugvinden in jouw collectie.

Dé meerwaarde van Tropy is dat het orde schept in de chaos. Als je onderzoeksfoto’s gewoon in mappen op je computer plaatst, verlies je snel het overzicht. Het is lastig te navigeren: fotobestanden hebben vaak geen betekenisvolle naam en zijn niet gegroepeerd als een bestand; je moet ze apart openen; je weet niet meteen waar je wat hebt gevonden; je kan niet op de inhoud zoeken; notities staan in een apart bestand; enz. Dankzij Tropy win je dus heel wat tijd.

Een handleiding voor Tropy vind je hier, en een video met eerste introductie hier.

Wil je het potentieel helemaal benutten, dan kan je Tropy combineren met bibliografische of referentiesoftware, zoals het gratis te downloaden Zotero. Daarmee kan je alle verwijzingen naar nuttige literatuur bijhouden.

Marie

Als student Geschiedenis heeft Marie (2001) heel wat archiefmateriaal te verwerken. "Na een archiefbezoek zit je met talloze foto’s van de gevonden bronnen. Software om daarin orde te brengen is dus welkom." Ze gebruikte Tropy voor haar paper over familiegeschiedenis, en is het blijven gebruiken. "Je kan gemakkelijk foto's sorteren in mappen, en per foto aanduidingen maken en notities bijhouden. Je kan ook eenvoudig zoeken op trefwoorden. Belangrijke informatie uit de akten, zoals de naam en het beroep van je voorouders, vind je zo in een oogopslag terug."

Marie Palmers

3. Gebruik genealogische software

Online kan je de gegevens van je voorouders bewaren. Genealogische bedrijven zoals Geneanet, het Amerikaanse Ancestry en het Israëlische MyHeritage bieden die mogelijkheid. Dat biedt verschillende voordelen: je vermijdt dat je vondsten verloren gaan; je stelt je vondsten ter beschikking van geïnteresseerden; en je kan in contact komen met andere onderzoekers. Een aanrader dus.

Toch is opletten de boodschap. Vaak zijn die websites (deels) betalend en sta je de controle over je eigen onderzoek af. Informeer je goed en lees steeds aandachtig de gebruikersovereenkomst.

Gelukkig bestaan er verschillende goede computerprogramma’s waarin je gevonden gegevens kunt opslaan. Van die stamboomprogramma’s is Aldfaer een gratis en gebruiksvriendelijk Nederlandstalig programma. Naar schatting één op twee genealogen in Vlaanderen gebruikt het.

Er is een groot aanbod. Denk goed vooraleer je voor een programma kiest en verken vooraf de mogelijkheden. Bij de keuze spelen heel wat zaken een rol: de taal, de kostprijs, de gebruiksvriendelijkheid, het aantal gegevens dat kan worden opgeslagen, de presentatie- en visualisatiemogelijkheden, de exportmogelijkheden, enz.

De aanwezigheid van een GEDCOM-module is belangrijk. Die term is afgeleid van ‘genealogical data communication’. Met een GEDCOM-file moet mogelijk zijn om gegevens van één programma over te zetten naar een ander.

Een uitgebreide lijst met genealogische software vind je op de website Gentools. Het CBG in Den Haag biedt een checklist om je te helpen een doordachte keuze te maken voor een programma.

Luc

Luc (1949) verkent al sinds de jaren 1980 de mogelijkheden van genealogiesoftware. Iedereen die met stamboomonderzoek bezig is, raadt hij aan om voor een programma te kiezen. "Websites zijn een hulpinstrument om info uit te wisselen, maar vertrouw nooit alle gegevens enkel daaraan toe. Met genealogiesoftware blijf je zelf in controle." Jij bent baas over je eigen programma. "Doe er alles aan om het goed te laten werken voor jou, maar wees niet bang om te switchen indien nodig."

Luc Chalmet

Klaar met stap 4?

Alles gelukt? Goed zo! In de volgende stap maak je er een verhaal van.

Ga naar stap 5