Bronnen

Periode 

Op grond van artikel 600 van de onder Napoleon ingevoerde Code d’Instruction Criminelle (Wetboek van Strafvordering) moesten de griffiers bij de rechtbanken en hoven in zogenaamde ‘strafregisters’ bijhouden welke strafrechtelijke veroordelingen voor die rechtbanken en hoven hadden plaatsgevonden. In de praktijk bleek dit systeem echter niet heel efficiënt, omdat men niet over informatie kon beschikken van personen die onderwerp van vervolging waren geweest in een ander arrondissement of ressort. 

Om deze tekortkoming te ondervangen, werden in 1835 per omzendbrief van de procureur des Konings te Brussel de burgemeesters van het arrondissement Brussel opgeroepen om voortaan in registers bij te houden welke inwoners strafrechtelijk veroordeeld waren geweest, op basis van de inlichtingen die deze burgemeesters van de rechtbanken en hoven hadden bekomen. Het stedelijke en gemeentelijke strafregister kreeg geleidelijk aan ook in andere arrondissementen vorm en werd in 1853 officieel gemaakt. 

De Wet van 18 juni 1869 op de rechterlijke inrichting bepaalde in artikel 171 dat in elke griffie van de rechtbank van eerste aanleg en van het hof van beroep een register bijgehouden moest worden van alle personen die voor de correctionele rechtbank of het hof van assisen moesten verschijnen, met een korte omschrijving van de zaak en de afloop. Later werden de griffiers verplicht om elke drie maanden kopieën van de registers aan de minister van Justitie te zenden, die zelf een ‘centraal strafregister’ bijhield. In 1888 werd het centraal strafregister officieel ingevoerd en sindsdien werden ook alle veroordelingen in de stedelijke en gemeentelijke strafregisters bijgehouden. 

Bewaarplaats 

De strafregisters die door de griffiers werden bijgehouden bij de rechtbanken en hoven kunnen worden gevonden in de inventarissen van deze gerechten, meestal onder de rubriek ‘Bescheiden in verband met de rechtspleging’, subrubriek ‘Registers van de griffier’. Deze inventarissen zijn te vinden bij de Rijksarchieven. 

De stedelijke en gemeentelijke strafregisters kunnen worden gevonden in de inventarissen op het Modern Archief van een stad of gemeente, onder de rubriek ‘Bevolking’, ‘Politie’ of ‘Justitie’. Deze inventarissen zijn te vinden bij de stads-, gemeente- en Rijksarchieven. 

Het centraal strafregister is niet bewaard gebleven. 

Raadplegen 

De (delen van de) strafregisters ouder dan 100 jaar zijn vrij raadpleegbaar. 

Gegevens 

In de verschillende strafregisters vind je in beginsel enkele persoonlijke gegevens van de veroordeelde, zoals diens naam, beroep, leeftijd, geboorteplaats en woonplaats. Daarnaast vind je ook de strafbare feiten waarvoor deze persoon werd veroordeeld, inclusief de datum van het feit, de aard van het feit, de datum waarop de veroordeling werd uitgesproken en de opgelegde straf. 

Let op 

• Zowel de strafregisters die door de griffiers bij de rechtbanken en hoven werden bijgehouden als de stedelijke en gemeentelijke strafregisters zijn slechts gedeeltelijk bewaard gebleven. Het verschilt van gerecht tot gerecht en per stad en gemeente óf ze nog bewaard zijn gebleven en voor welke periode. 
• De strafregisters die door de griffiers bij de rechtbanken en hoven werden bijgehouden, zijn meestal te herkennen aan een omschrijving die naar artikel 600 van de Code d’Instruction Criminelle (Wetboek van Strafvordering) verwijst. 
• De stedelijke en gemeentelijke strafregisters zijn soms ook te vinden onder de naam ‘register van veroordeelden’ of ‘staten van veroordelingen’. 

Tips 

• Indien je wil achterhalen of een van je voorouders of familieleden strafrechtelijk veroordeeld is geweest, begin je best met de stedelijke of gemeentelijke strafregisters van de stad of gemeente waar deze voorouders of familieleden woonachtig waren. 
• Zijn er van een bepaalde stad of gemeente geen strafregisters meer bewaard gebleven (voor een specifieke periode), raadpleeg dan de strafregisters die door de griffiers bij de rechtbanken en hoven werden bijgehouden. 
• Mochten er ook geen door de griffiers bijgehouden strafregisters meer zijn (voor een zekere periode), dan kan je altijd nog de gevangenisrollen langslopen. 
• De daadwerkelijke strafrechtelijke veroordeling vind je in een strafvonnis. Meer informatie over de omstandigheden waaronder het strafbare feit zich heeft voorgedaan, is vaak te vinden in de zogenoemde processen-verbaal van zittingen of audiëntie-/zittingsbladen van het betreffende gerecht en in de processen-verbaal van de politie. 
• Werd er bij de strafrechtelijke veroordeling ook een gevangenisstraf opgelegd, dan vind je meer algemene informatie daarover in de gevangenisrollen. De registers van morele verslaggeving en de opsluitingsdossiers kunnen je meer vertellen over de achtergrond van de veroordeelde en diens verblijf in de gevangenis.